Nhân giống hơn 30.000 ốc đụn cái phục vụ bảo tồn tại Côn Đảo

15:51 16-11-2026

VBĐVN.vn - Hơn 30.000 con giống ốc đụn cái từ nghiên cứu sinh sản nhân tạo được thả về tự nhiên, góp phần phục hồi quần thể, bảo tồn đa dạng sinh học tại Côn Đảo.

Tại đặc khu Côn Đảo, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM phối hợp với Viện Hải dương học (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cùng Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo tổ chức thả hơn 30.000 con giống ốc đụn cái về môi trường tự nhiên tại Hòn Bảy Cạnh và vịnh Đầm Tre.

Đợt tái thả đánh dấu kết quả nghiên cứu sinh sản nhân tạo, tạo nguồn giống phục vụ bảo tồn một loài động vật thân mềm đang suy giảm ngoài tự nhiên. Từ những cá thể ốc bố mẹ được đưa vào nghiên cứu, các nhà khoa học đã từng bước hoàn thiện kỹ thuật sinh sản, ương nuôi ấu trùng và chăm sóc con giống trước khi thả về biển.

Hơn 30.000 cá thể ốc đụn cái, trong đó có khoảng 1.200 cá thể đạt kích thước 4-8 mm được thả về môi trường tự nhiên tại Côn Đảo. Ảnh: Lê Bình.

Nguồn giống phục vụ đợt tái thả là kết quả của đề tài “Nghiên cứu sinh sản nhân tạo ốc Đụn cái (Rochia nilotica) ở Vườn quốc gia Côn Đảo”, do Viện Hải dương học chủ trì, phối hợp triển khai từ năm 2023, với TS Hoàng Xuân Bền làm chủ nhiệm.

Đề tài đặt mục tiêu sản xuất 10.000 con giống có kích thước 1-3 mm. Quá trình nghiên cứu, điều chỉnh và tối ưu quy trình kỹ thuật đã giúp nhóm nâng số lượng con giống thu được, tạo nguồn phục vụ hoạt động tái thả tại Côn Đảo.

“Ốc đụn cái là loài có giá trị kinh tế, dinh dưỡng và mỹ nghệ cao. Tuy nhiên, tình trạng khai thác quá mức trong thời gian dài khiến nguồn lợi loài này ngoài tự nhiên suy giảm nghiêm trọng. Ốc đụn cái hiện được xếp ở cấp độ rất nguy cấp trong Sách đỏ Việt Nam”, TS Hoàng Xuân Bền, Phó Viện trưởng Viện Hải dương học cho hay.

Trong bối cảnh đó, nghiên cứu sinh sản nhân tạo hướng đến giải quyết nhu cầu con giống phục vụ bảo tồn. Việc chủ động được nguồn giống tạo điều kiện tổ chức các đợt tái thả, theo dõi khả năng thích nghi và từng bước hoàn thiện phương án phục hồi quần thể.

Đề tài giúp hoàn thiện quy trình kỹ thuật thông qua thực nghiệm. Từ khâu lựa chọn, chăm sóc ốc bố mẹ đến kích thích sinh sản, nuôi ấu trùng và tạo con giống, mỗi giai đoạn đều ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Đây là cơ sở để tiếp tục triển khai nhân nuôi bảo tồn.

TS Hoàng Xuân Bền cho biết thêm, khâu then chốt quyết định tỷ lệ sống là giai đoạn ấu trùng lắng đáy và chuyển sang ăn tảo bám. Đây cũng là thời điểm dễ xảy ra hao hụt lớn trong điều kiện nuôi nhốt, ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng con giống thu được.

Để giải quyết khó khăn này, nhóm nghiên cứu thực hiện các cải tiến kỹ thuật gắn với từng giai đoạn phát triển của ốc. Trong đó, việc kích thích sinh sản, kiểm soát môi trường nước và chuẩn bị thức ăn cho ấu trùng được triển khai đồng bộ.

“Ở khâu sinh sản, nhóm chuẩn hóa phương pháp phơi khô gián đoạn kết hợp lưu chuyển nước biển xử lý bằng tia cực tím theo chu kỳ dòng chảy được kiểm soát. Phương pháp này giúp kích thích ốc bố mẹ phóng tinh, rụng trứng đồng loạt, nâng tỷ lệ thụ tinh mà không gây tổn thương mô”, TS Hoàng Xuân Bền thông tin.

Trong quá trình ương nuôi, chất lượng nước được kiểm soát bằng hệ thống lọc tinh và xử lý tia cực tím liên tục. Nhóm đồng thời bổ sung tảo đơn bào giàu axit béo để hỗ trợ ấu trùng phát triển, biến thái khỏe mạnh.

Một cải tiến đáng chú ý là chuẩn bị sẵn nguồn thức ăn trên giá thể trước khi đưa ấu trùng vào lắng đáy. Cụ thể, màng vi tảo bám được nuôi cấy trên các tấm giá thể nhựa từ 10 - 14 ngày. Khi ấu trùng chuyển sang phương thức dinh dưỡng mới, nguồn thức ăn phù hợp đã có sẵn, giúp hạn chế hao hụt trong giai đoạn chuyển tiếp.

Những điều chỉnh từ môi trường nước đến thức ăn đã góp phần nâng hiệu quả sản xuất giống, tạo nguồn ốc phục vụ tái thả. Đây là bước nối giữa nghiên cứu trong điều kiện ương nuôi với mục tiêu phục hồi nguồn lợi ngoài tự nhiên.

Trước đợt thả giống, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM đã tham quan mô hình này của nhóm nghiên cứu. Ông Thạnh đánh giá cao thành công của đề tài và mong muốn các nhà khoa học nghiên cứu, bảo tồn thêm nhiều loài đặc hữu, quý hiếm khác tại TP.HCM.

Trong đợt tái thả ngày 31/10, khoảng 1.200 cá thể đạt kích thước 4-8 mm được bố trí thả riêng để phục vụ theo dõi, đánh giá tốc độ sinh trưởng thực nghiệm ngoài tự nhiên.

Sau khi thả, các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu thực địa, tập trung vào tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và mức độ tác động của thiên địch. Đây là những thông tin cần thiết để đánh giá khả năng thích nghi của nguồn giống được sản xuất nhân tạo khi trở lại môi trường biển.

PGS.TS Đào Việt Hà (nữ, áo cam), Viện trưởng Viện Hải dương học cùng các chuyên gia thả ốc đụn cái tại khu vực Đầm Tre, góp phần phục hồi quần thể loài tại Côn Đảo. Ảnh: Lê Bình.

Kết quả theo dõi sẽ bổ sung cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện phương án tái thả, phục hồi quần thể. Hiệu quả bảo tồn vì thế cần được đánh giá qua quá trình sinh trưởng, tồn tại của ốc ngoài tự nhiên, bên cạnh số lượng con giống sản xuất được.

Theo kế hoạch, quy trình công nghệ sản xuất giống sẽ được bàn giao cho các cơ quan chức năng để phục vụ nhân rộng. Kết quả nghiên cứu đồng thời mở ra triển vọng phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương gắn với bảo tồn nguồn lợi.

Lê Bình (nongnghiepmoitruong.vn)

Ý kiến bạn đọc

  • Tên của bạn

    Địa chỉ email

  • Nội dung bình luận

Tin cùng chuyên mục


Lên đầu trang