VBĐVN.vn - 100% tàu cá từ 15 m trở lên và 206 tàu thuộc nhóm nguy cơ cao ở Gia Lai đã được lắp thiết bị VMS, song tình trạng mất kết nối vẫn còn xảy ra.

‘Phủ sóng’ thiết bị VMS

Theo ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, thực hiện Nghị định số 26/2019/NĐ-CP ngày 8/3/2019 của Chính phủ, từ tháng 6/2019, Gia Lai đã tổ chức tuyên truyền, vận động ngư dân lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), đồng thời xây dựng chính sách hỗ trợ 50% kinh phí mua sắm, lắp đặt VMS đối với tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15 m trở lên từ nguồn tài trợ và ngân sách tỉnh.

Chính sách này mang lại hiệu quả rõ rệt, nên năm 2024 Gia Lai tiếp tục mở rộng đối tượng hỗ trợ đối với nhóm tàu từ 12 m đến dưới 15 m có nguy cơ cao vi phạm vùng biển nước ngoài, chủ yếu là tàu câu mực (mành mực) thường xuyên hoạt động tại ngư trường các tỉnh phía nam. Theo đó, Gia Lai hỗ trợ 50% kinh phí mua sắm, lắp đặt thiết bị VMS. Đến nay, 206/206 tàu thuộc nhóm nguy cơ cao cũng đã được lắp đặt thiết bị VMS, đạt 100%.

Chính sách hỗ trợ VMS của Gia Lai không chỉ giúp giảm chi phí đầu tư cho ngư dân mà còn tạo nền tảng để ngành chức năng quản lý tàu cá theo hành trình thực tế, giám sát 24/24 giờ, cảnh báo sớm nguy cơ vượt ranh giới và chủ động ngăn chặn vi phạm IUU từ xa, từ sớm.

“Tính đến nay, toàn tỉnh Gia Lai đã có 3.339 tàu cá đã lắp thiết bị VMS, trong đó 100% tàu từ 15 m trở lên đang hoạt động và toàn bộ 206 tàu thuộc nhóm nguy cơ cao nêu trên đã được giám sát qua VMS. Ngành chức năng Gia Lai duy trì trực hệ thống VMS 24/24 giờ”, ông Trần Quốc Khánh cho hay.

Tuy nhiên, cũng theo ông Khánh, hiện tình trạng mất kết nối VMS trên 6 giờ vẫn còn xảy ra. Một số chủ tàu cá ở Gia Lai đã chủ động lắp từ 2-3 thiết bị của các đơn vị cung cấp khác nhau, nhưng vẫn xảy ra tình trạng mất tín hiệu, nhất là khi tàu hoạt động ở vùng biển xa. Điều này ảnh hưởng đến khả năng theo dõi liên tục và cảnh báo sớm nguy cơ vượt ranh giới của ngành chức năng.

Ngoài ra, việc xác định nguyên nhân mất kết nối VMS từ các đơn vị cung cấp dịch vụ có thời điểm chưa kịp thời, chưa làm rõ nguyên nhân do thiết bị, đường truyền hay yếu tố chủ quan của chủ tàu, nên cơ quan quản lý gặp khó khăn trong xác định hành vi, lỗi và căn cứ xử lý.

“Thiết bị VMS nhiều khi đèn tín hiệu vẫn nhấp nháy nhưng không kết nối, nếu ngư dân không thường xuyên kiểm tra sẽ không phát phát hiện được thiết bị đã trục trặc do vệ tinh”, ông Ngô Thanh Thoại, Phó trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị phường Hoài Nhơn Đông, chia sẻ.

Nỗi lo không chỉ của ngành chức năng

Ngư dân Huỳnh Chánh Thi, chủ tàu kiêm thuyền trưởng tàu cá BĐ-99007-TS ở tổ dân phố Ka Kông (phường Hoài Nhơn Đông, Gia Lai) là người rất tuân thủ quy định chống khai thác vi phạm IUU, tàu cá của ông là một trong những tàu đầu tiên ở Gia Lai lắp đặt thiết bị VMS, nhưng ông đã có lần cũng phải “toát mồ hôi” vì thiết bị VMS mất kết nối ngoài ý muốn.

Ông Thi kể: Trong cơn bão số 13 xảy ra vào đầu tháng 11/2025, tàu cá của ông Thi đang đánh bắt ngoài biển, nhận thông tin báo bão từ ngành chức năng, tàu của ông chạy vào đảo tránh trú. Khi đang tránh bão trong đảo, gió lớn làm biển dậy sóng dữ, những tàu cá đang neo đậu tránh trú bão va chạm với nhau. Do va chạm mạnh nên thiết bị VMS trên tàu cá của ông bị trục trặc. Biết là thiết bị VMS trên tàu mình đã bị sự cố, ông Thi đã dùng thiết bị khác báo cáo vị trí tàu theo quy định, nhưng khi tàu chạy vào bờ do không nhận định được tàu mình đang ở vị trí nào nên ông Thi không tiếp tục báo cáo.

“Khi về bờ, tàu cá của tôi bị phạt 70 triệu đồng vì lỗi thiết bị VMS mất kết nối mà không báo cáo. Trong đó, chủ tàu bị phạt 35 triệu, thuyền trưởng bị phạt 35 triệu. Dù lỗi là do ảnh hưởng bởi thiên tai chứ không phải tôi chủ động tắt thiết bị. Trình bày mãi cuối cùng được giảm phạt 35 triệu đối với chủ tàu, giữ nguyên mức phạt với thuyền trưởng. Sau đó, tôi lập tức lắp đặt thêm 1 thiết bị VMS, để khi cái này bị trục trặc còn cái kia hoạt động. Kinh phí lắp đặt mỗi thiết bị VMS lên tới hơn 24 triệu đồng, nhưng như vậy còn hơn bị ngắt kết nối và bị phạt tới 70 triệu đồng”, ngư dân Thi chia sẻ.

Vũ Đình Thung (nongnghiepmoitruong.vn)