Nuôi hàu bằng phao HDPE, hiệu quả vượt trội
VBĐVN.vn - Từng làm giống tại Quảng Ninh, ông Hà Đăng Khoa đưa hàu Thái Bình Dương về đầm Nha Phu, tiên phong ứng dụng giàn phao HDPE nuôi hàu, mang lại hiệu quả cao.
Hành trình bén duyên đầm nước lợ
Trở lại đầm Nha Phu, xã Nam Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa) những ngày cuối tháng 10, các giàn bè nuôi trồng thủy sản vẫn duy trì nhịp sản xuất hối hả. Gắn bó lâu năm với nghề nuôi hàu tại đây là ông Hà Đăng Khoa, quê tỉnh Nam Định cũ, từng có thời gian dài công tác tại Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I (gọi tắt là Viện I).
Hành trình đưa hàu Thái Bình Dương về phương Nam của ông bắt đầu từ năm 2007 qua các dự án nghiên cứu, sản xuất giống tại Quảng Ninh. Đến năm 2012, sau khi xin nghỉ việc tại Viện I, ông quyết định Nam tiến lập nghiệp khi con trai chuyển vào Nha Trang học. Nhận thấy tiềm năng lớn của đầm nước lợ Nha Phu khi ấy còn hoang sơ, ông Khoa mạnh dạn dựng giàn bè, thử nghiệm đưa giống hàu Thái Bình Dương về thích nghi với môi trường mới.
Khác với hàu đá bản địa sinh trưởng chậm, hàu Thái Bình Dương đòi hỏi quy trình ươm giống nhân tạo khắt khe. Nền tảng chuyên môn cùng kinh nghiệm thực tiễn giúp ông tự tin làm chủ kỹ thuật, mở ra hướng đi mới cho nghề nuôi nhuyễn thể địa phương.
Thời gian đầu, khái niệm hàu Thái Bình Dương còn rất xa lạ với ngư dân ven đầm - những người vốn chỉ quen khai thác hàu tự nhiên. Với nguồn vốn eo hẹp, ông Khoa chọn quy mô nhỏ để vừa nuôi vừa thăm dò thị trường. Để mở rộng đầu ra, ông lặn lội mang con giống vào các tỉnh phía Nam như Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, TP.HCM (khu vực Cần Giờ) trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật cho bà con. Từ sự hoài nghi ban đầu, người dân dần bị thuyết phục bởi ưu điểm vượt trội, hàu phát triển nhanh, chỉ 5 - 6 tháng là thu hoạch, tỷ lệ ruột cao và chất lượng thịt thơm ngon. Khi đầu ra ổn định, nghề nuôi hàu bắt đầu lan tỏa thành phong trào, mang lại hiệu quả kinh tế cao tại địa phương.
Đột phá từ giàn phao HDPE
Theo ông Khoa, so với các đối tượng thủy sản tốn nhiều chi phí như tôm hùm, nuôi hàu là mô hình thiết thực, phù hợp với các hộ ít vốn, hiệu quả cho mục tiêu giảm nghèo. Ưu điểm lớn nhất là người nuôi hoàn toàn không tốn chi phí thức ăn bởi hàu sống nhờ nguồn tảo và vi sinh vật tự nhiên sẵn có trong nước thông qua cơ chế lọc.
Bên cạnh đó, giống hàu này có biên độ chịu mặn khá rộng từ 5‰ đến 30‰, trong đó ngưỡng thích hợp nhất để sinh trưởng và phát triển dày ruột dao động xung quanh 20‰. Nếu độ mặn quá cao, hàu sẽ chậm lớn và bị chai vỏ, ngược lại nếu độ mặn sụt giảm quá thấp do mưa lũ kéo dài, hàu có nguy cơ bị sốc nước ngọt.
Trên tổng quy mô diện tích khoảng 10 ha tại đầm Nha Phu, ông Khoa bố trí khoảng 3 ha chuyên nuôi hàu, phần diện tích còn lại được tận dụng thả nuôi tu hài, ngao hai còi dưới các bãi bồi. Đáng chú ý, khoảng 2 năm trở lại đây, ông là người tiên phong chuyển đổi toàn diện từ hệ thống bè gỗ, phao xốp truyền thống sang giàn phao HDPE hiện đại.
Trước đây, phao xốp (giá khoảng 30.000 đồng/cái) bộc lộ nhiều nhược điểm như nhanh hỏng (thường chỉ sau 2 vụ nuôi), dễ vỡ vụn và trôi nổi gây ô nhiễm môi trường, làm mất mỹ quan vùng đầm. Trong khi đó, phao HDPE có độ bền vượt trội, chi phí đầu tư khoảng 100.000 đồng/quả, giúp giàn nuôi chịu sóng gió tốt và bảo vệ an toàn cho sản phẩm trước mùa mưa bão.
Mỗi giàn bè được thiết kế các đường dây treo dài 200m. Trung bình mỗi ha mặt nước bố trí khoảng 17 dây nuôi nhằm tối ưu hóa không gian sản xuất, đạt năng suất thực tế từ 2,5 - 3 tấn hàu thương phẩm mỗi dây sau một chu kỳ. Việc ứng dụng vật liệu HDPE giúp cố định chắc chắn giàn nuôi ở tầng nước mặt - nơi dồi dào nguồn thức ăn tự nhiên, giúp hàu phát triển nhanh, kích cỡ đồng đều, nâng cao năng suất.
Từ thực tiễn sản xuất, ông Khoa đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình khá cao. Chẳng hạn với mức đầu tư ban đầu khoảng 200 triệu đồng (cho hạ tầng giàn bè, con giống và nhân công), nếu thời tiết thuận lợi, doanh thu mỗi vụ có thể đạt khoảng 400 triệu đồng. Trên diện tích 3 ha nuôi hàu bằng phao HDPE tại xã Nam Ninh Hòa, tính theo chu kỳ 2 năm 3 vụ, tổng sản lượng thu hoạch trung bình hằng năm đạt khoảng 225 tấn, giá bán ổn định từ 15.000 - 20.000 đồng/kg.
Tuy nhiên, nghề nuôi hàu vẫn đối mặt với rủi ro thiên tai. Mưa lũ lớn làm giảm độ mặn đột ngột hoặc ô nhiễm nguồn nước cục bộ có thể khiến hàu chết hàng loạt. Bên cạnh đó, các phương tiện thủy nội địa đôi khi va chạm làm hư hỏng đường dây treo. Dù vậy, mức độ rủi ro khi nuôi hàu vẫn thấp hơn nhiều so với các loài thủy sản nuôi bằng thức ăn công nghiệp, người nuôi chủ yếu chỉ cần chủ động ứng phó bão gió và theo dõi sát chất lượng nguồn nước.
Hiện cơ sở của ông Khoa tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động với thu nhập khoảng 10 triệu đồng/tháng, đồng thời huy động hàng chục lao động thời vụ vào các đợt cao điểm thu hoạch.
Dù mô hình mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, những người gắn bó lâu năm với đầm Nha Phu vẫn còn nhiều trăn trở. Khó khăn lớn nhất hiện nay là thủ tục pháp lý giao quyền sử dụng mặt nước. Người dân rất mong muốn được giao mặt nước hợp pháp để yên tâm đầu tư lâu dài, xây dựng thương hiệu và thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Tuy nhiên do chưa có quy hoạch chi tiết vùng nuôi nên việc phát triển thương hiệu bài bản vẫn gặp nhiều rào cản. Thêm vào đó, tình trạng một số cá nhân cắm phao "xí phần" rồi bỏ trống đang gây lãng phí mặt nước, hạn chế không gian của những người có nhu cầu sản xuất thực sự.
Ông Khoa kỳ vọng các cơ quan chức năng sớm hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi, đẩy nhanh tiến độ giao quyền sử dụng mặt nước và quản lý chặt chẽ không gian biển. Đây sẽ là cơ sở pháp lý vững chắc để người dân yên tâm sản xuất, nhân rộng mô hình kinh tế xanh, nâng cao sinh kế lâu dài và nâng tầm thương hiệu thủy sản Khánh Hòa.
Kim Sơ (nongnghiepmoitruong.vn)
Ý kiến bạn đọc
Tên của bạn
Địa chỉ email
Nội dung bình luận